Ηλικίωση και Ψυχοκοινωνική Παρέμβαση

 

Καθώς το προσδόκιμο ζωής ολοένα και αυξάνεται (OPCS, 1993), η σύγχρονη Γεροντολογία μας καλεί να λάβουμε σοβαρά υπόψη μας την διαδικασία της γήρανσης –ηλικίωσης και τις πολλαπλές αλλαγές και ανάγκες που προκύπτουν. Η συνταξιοδότηση, η κοινωνική απομόνωση, η συναισθηματική, σωματική, βιολογική ηλικίωση καθώς και η νοητική έκπτωση, αποτελούν πιθανώς μερικές από τις αλλαγές που συνοδεύουν το άτομο στη φυσική μετάβαση από τη Μέση, στην Τρίτη και Τέταρτη ηλικία. Οι ερευνητές υποστηρίζουν πως το ταξίδι αυτό όσο και αν είναι άμεσα συνυφασμένο με τη ανθρώπινη γήρανση συχνά εμπεριέχει προσωπικές, σύνθετες διαδικασίες που εμποδίζουν ή προωθούν την ομαλή προσαρμογή στην μετάβαση μεταξύ των ηλικιών.

 

 

Στην προσπάθεια να αποκωδικοποιηθούν οι ηλικιο-εξαρτώμενες αλλαγές στην προσωπικότητα του ατόμου, ο Peck (1968) συνέθεσε τη Θεωρία των Σταδίων, κατά την οποία το άτομο στην ηλικιακή μετάβαση βιώνει τρεις κρίσεις( στάδια). Η πρώτη καλεί το άτομο να αποδεσμευτεί από την επαγγελματική του ταυτότητα ( συνταξιοδότηση), η δεύτερη ζητά την συμφιλίωση των όποιων βιολογικών αλλαγών με τις ψυχικές ( υγεία – ψυχική κατάσταση) και η τρίτη στοχεύει σε μία πνευματική ισορροπία κατά την οποία ο ηλικιωμένος επιτυγχάνει την αποδοχή του επικείμενου θανάτου.

 

 

Στο παραπάνω μοντέλο εξέλιξης της ανθρώπινης προσωπικότητας, το άτομο εμφανίζεται να παραμένει ανεπηρέαστο από την αυστηρά διαμορφωμένη κοινωνική δομή της οποίας η λειτουργία στηρίζεται σε νεότερες ηλικιακές ομάδες και συχνά «αποδεσμεύει» τους ηλικιωμένους. Στη θεωρία της αποδέσμευσης το άτομο καθώς εισέρχεται στην Τρίτη Ηλικία αρχίζει να χάνει τους κοινωνικούς ρόλους που κατείχε, αποκόπτεται από τον κοινωνικό κορμό και αποσύρεται ( Cumming και Ηenry, 1961), γεγονός που επιβάλλεται από το κοινωνικό σύστημα και ενθαρρύνει τη λειτουργία του.

 

 

Η ενεργή ηλικίωση ήρθε λίγο αργότερα χρονικά ως απάντηση στην αποδέσμευση, υποστηρίζοντας πως η Τρίτη Ηλικία οφείλει να αποτελεί συνέχιση του τρόπου ζωής που έχει επιλέξει το άτομο σε νεώτερες ηλικίες και το ίδιο το άτομο καλείται να εμπλέκεται ενεργά στη ζωή για όσο περισσότερο μπορεί (Bond et al, 1993).

 

 

Η σημερινή θέση σχετικά με τις ηλικιο- και κοινωνικο- εξαρτώμενες αλλαγές στην διαδικασία της ηλικίωσης του ατόμου είναι πιο ευέλικτη (Παγοροπούλου, 2006). Οι, αρχικά, αντιμαχόμενες, θεωρίες της αποδέσμευσης και της ενεργής ζωής, συνυπάρχουν και αλληλοσυμπληρώνονται. Το άτομο βιώνει πρωταρχικά τη μετάβαση στην Ηλικία ολιστικά (π.χ.: σώμα, υγεία, εαυτός, οικογένεια, κοινωνία) σαν προσωπική, μοναδική εμπειρία και ιδανικά προσαρμόζει την μετέπειτα ζωή του στις νέες ανάγκες του, διαμορφώνοντας την δική του πραγματικότητα.  Αυτή η πραγματικότητα οφείλει να αποτελεί σημείο αναφοράς και δράσης για τις μονάδες φροντίδας που απευθύνουν τις υπηρεσίες τους σε άτομα Τρίτης και Τέταρτης Ηλικίας.

 

 

Το Γραφείο Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης του Γηροκομείου « Εστία Κωνσταντινουπόλεως» λειτουργεί από το 2006 και στελεχώνεται από δύο επαγγελματίες ψυχικής υγείας με ειδικεύσεις στην Γεροντολογία και την Ψυχοθεραπεία αντίστοιχα. Πρωταρχικός σκοπός του Γραφείου είναι να προσφέρει τις υπηρεσίες του χωρίς να παρεμβαίνει επιθετικά στην καθημερινότητα των ενοίκων του Γηροκομείου και να αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της ολιστικής φροντίδας και της διεπιστημονικής προσέγγισης που η « Εστία Κωνσταντινουπόλεως» επιτυγχάνει.

 

 

Οι δραστηριότητες του Γραφείου στοχεύουν στην ατομική και στην ομαδική μέριμνα. Η θεραπευτική προσέγγιση που ακολουθείται αποσκοπεί τόσο στην ψυχαγωγία όσο και στην αισθητηριακή, συναισθηματική και νοητική ενδυνάμωση.
Στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων του Γραφείου πραγματοποιούνται ομάδες ζωγραφικής                (θεραπείες τέχνης) , κατασκευών, μουσικής, μνήμης, αναμνήσεων, προσανατολισμού στην επικαιρότητα, ελεύθερης συζήτησης και εκδρομές που με σκοπό την κινητοποίηση, την αίσθηση συνοχής, την αισθητηριακή άσκηση ( ακοή- όραση- αφή), την γνωστική διέγερση, επιτυγχάνουν μια συνεχή ενεργοποίηση παράλληλη στην ηλικίωση. Οι παραπάνω παρεμβάσεις αποτελούν και μια ευκαιρία έμμεσης κοινωνικοποίησης που προωθεί την προσαρμογή στην κοινή, ομαδική ζωή.

 

 

Οι ένοικοι του Γηροκομείου συμμετέχουν εκούσια στις παραπάνω ομάδες και οι δραστηριότητες ενισχύονται, αποσύρονται ή αναδιοργανώνονται σύμφωνα με τα ενδιαφέροντα των συμμετεχόντων.

 

 

Γηροκομείο « Εστία Κωνσταντινουπόλεως»
Γραφείο Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης
Ευθυμία Καρβουνοπούλου, M.A.